અંબા સ્તવઃ

યામામનંતિ મુનયઃ પ્રકૃતિં પુરાણીં
વિદ્યેતિ યાં શ્રુતિરહસ્યવિદો વદંતિ ।
તામર્ધપલ્લવિતશંકરરૂપમુદ્રાં
દેવીમનન્યશરણઃ શરણં પ્રપદ્યે ॥ 1 ॥

અંબ સ્તવેષુ તવ તાવદકર્તૃકાણિ
કુંઠીભવંતિ વચસામપિ ગુંભનાનિ ।
ડિંભસ્ય મે સ્તુતિરસાવસમંજસાપિ
વાત્સલ્યનિઘ્નહૃદયાં ભવતીં ધિનોતુ ॥ 2 ॥

વ્યોમેતિ બિંદુરિતિ નાદ ઇતીંદુલેખા-
-રૂપેતિ વાગ્ભવતનૂરિતિ માતૃકેતિ ।
નિઃસ્યંદમાનસુખબોધસુધાસ્વરૂપા
વિદ્યોતસે મનસિ ભાગ્યવતાં જનાનામ્ ॥ 3 ॥

આવિર્ભવત્પુલકસંતતિભિઃ શરીરૈ-
-ર્નિઃસ્યંદમાનસલિલૈર્નયનૈશ્ચ નિત્યમ્ ।
વાગ્ભિશ્ચ ગદ્ગદપદાભિરુપાસતે યે
પાદૌ તવાંબ ભુવનેષુ ત એવ ધન્યાઃ ॥ 4 ॥

વક્ત્રં યદુદ્યતમભિષ્ટુતયે ભવત્યા-
-સ્તુભ્યં નમો યદપિ દેવિ શિરઃ કરોતિ ।
ચેતશ્ચ યત્ત્વયિ પરાયણમંબ તાનિ
કસ્યાપિ કૈરપિ ભવંતિ તપોવિશેષૈઃ ॥ 5 ॥

મૂલાલવાલકુહરાદુદિતા ભવાનિ
નિર્ભિદ્ય ષટ્સરસિજાનિ તટિલ્લતેવ ।
ભૂયોઽપિ તત્ર વિશસિ ધ્રુવમંડલેંદુ-
-નિઃસ્યંદમાનપરમામૃતતોયરૂપા ॥ 6 ॥

દગ્ધં યદા મદનમેકમનેકધા તે
મુગ્ધઃ કટાક્ષવિધિરંકુરયાંચકાર ।
ધત્તે તદાપ્રભૃતિ દેવિ લલાટનેત્રં
સત્યં હ્રિયૈવ મુકુલીકૃતમિંદુમૌલેઃ ॥ 7 ॥

અજ્ઞાતસંભવમનાકલિતાન્વવાયં
ભિક્ષું કપાલિનમવાસસમદ્વિતીયમ્ ।
પૂર્વં કરગ્રહણમંગલતો ભવત્યાઃ
શંભું ક એવ બુબુધે ગિરિરાજકન્યે ॥ 8 ॥

ચર્માંબરં ચ શવભસ્મવિલેપનં ચ
ભિક્ષાટનં ચ નટનં ચ પરેતભૂમૌ ।
વેતાલસંહતિપરિગ્રહતા ચ શંભોઃ
શોભાં બિભર્તિ ગિરિજે તવ સાહચર્યાત્ ॥ 9 ॥

કલ્પોપસંહરણકેલિષુ પંડિતાનિ
ચંડાનિ ખંડપરશોરપિ તાંડવાનિ ।
આલોકનેન તવ કોમલિતાનિ માત-
-ર્લાસ્યાત્મના પરિણમંતિ જગદ્વિભૂત્યૈ ॥ 10 ॥

જંતોરપશ્ચિમતનોઃ સતિ કર્મસામ્યે
નિઃશેષપાશપટલચ્છિદુરા નિમેષાત્ ।
કલ્યાણિ દેશિકકટાક્ષસમાશ્રયેણ
કારુણ્યતો ભવતિ શાંભવવેદદીક્ષા ॥ 11 ॥

મુક્તાવિભૂષણવતી નવવિદ્રુમાભા
યચ્ચેતસિ સ્ફુરસિ તારકિતેવ સંધ્યા ।
એકઃ સ એવ ભુવનત્રયસુંદરીણાં
કંદર્પતાં વ્રજતિ પંચશરીં વિનાપિ ॥ 12 ॥

યે ભાવયંત્યમૃતવાહિભિરંશુજાલૈ-
-રાપ્યાયમાનભુવનામમૃતેશ્વરીં ત્વામ્ ।
તે લંઘયંતિ નનુ માતરલંઘનીયાં
બ્રહ્માદિભિઃ સુરવરૈરપિ કાલકક્ષામ્ ॥ 13 ॥

યઃ સ્ફાટિકાક્ષગુણપુસ્તકકુંડિકાઢ્યાં
વ્યાખ્યાસમુદ્યતકરાં શરદિંદુશુભ્રામ્ ।
પદ્માસનાં ચ હૃદયે ભવતીમુપાસ્તે
માતઃ સ વિશ્વકવિતાર્કિકચક્રવર્તી ॥ 14 ॥

બર્હાવતંસયુતબર્બરકેશપાશાં
ગુંજાવલીકૃતઘનસ્તનહારશોભામ્ ।
શ્યામાં પ્રવાલવદનાં સુકુમારહસ્તાં
ત્વામેવ નૌમિ શબરીં શબરસ્ય જાયામ્ ॥ 15 ॥

અર્ધેન કિં નવલતાલલિતેન મુગ્ધે
ક્રીતં વિભોઃ પરુષમર્ધમિદં ત્વયેતિ ।
આલીજનસ્ય પરિહાસવચાંસિ મન્યે
મંદસ્મિતેન તવ દેવિ જડી ભવંતિ ॥ 16 ॥

બ્રહ્માંડ બુદ્બુદકદંબકસંકુલોઽયં
માયોદધિર્વિવિધદુઃખતરંગમાલઃ ।
આશ્ચર્યમંબ ઝટિતિ પ્રલયં પ્રયાતિ
ત્વદ્ધ્યાનસંતતિમહાબડબામુખાગ્નૌ ॥ 17 ॥

દાક્ષાયણીતિ કુટિલેતિ કુહારિણીતિ
કાત્યાયનીતિ કમલેતિ કલાવતીતિ ।
એકા સતી ભગવતી પરમાર્થતોઽપિ
સંદૃશ્યસે બહુવિધા નનુ નર્તકીવ ॥ 18 ॥

આનંદલક્ષણમનાહતનામ્નિ દેશે
નાદાત્મના પરિણતં તવ રૂપમીશે ।
પ્રત્યઙ્મુખેન મનસા પરિચીયમાનં
શંસંતિ નેત્રસલિલૈઃ પુલકૈશ્ચ ધન્યાઃ ॥ 19 ॥

ત્વં ચંદ્રિકા શશિનિ તિગ્મરુચૌ રુચિસ્ત્વં
ત્વં ચેતનાસિ પુરુષે પવને બલં ત્વમ્ ।
ત્વં સ્વાદુતાસિ સલિલે શિખિનિ ત્વમૂષ્મા
નિઃસારમેવ નિખિલં ત્વદૃતે યદિ સ્યાત્ ॥ 20 ॥

જ્યોતીંષિ યદ્દિવિ ચરંતિ યદંતરિક્ષં
સૂતે પયાંસિ યદહિર્ધરણીં ચ ધત્તે ।
યદ્વાતિ વાયુરનલો યદુદર્ચિરાસ્તે
તત્સર્વમંબ તવ કેવલમાજ્ઞયૈવ ॥ 21 ॥

સંકોચમિચ્છસિ યદા ગિરિજે તદાનીં
વાક્તર્કયોસ્ત્વમસિ ભૂમિરનામરૂપા ।
યદ્વા વિકાસમુપયાસિ યદા તદાનીં
ત્વન્નામરૂપગણનાઃ સુકરા ભવંતિ ॥ 22 ॥

ભોગાય દેવિ ભવતીં કૃતિનઃ પ્રણમ્ય
ભ્રૂકિંકરીકૃતસરોજગૃહાઃ સહસ્રમ્ ।
ચિંતામણિપ્રચયકલ્પિતકેલિશૈલે
કલ્પદ્રુમોપવન એવ ચિરં રમંતે ॥ 23 ॥

હર્તું ત્વમેવ ભવસિ ત્વદધીનમીશે
સંસારતાપમખિલં દયયા પશૂનામ્ ।
વૈકર્તની કિરણસંહતિરેવ શક્તા
ધર્મં નિજં શમયિતું નિજયૈવ વૃષ્ટ્યા ॥ 24 ॥

શક્તિઃ શરીરમધિદૈવતમંતરાત્મા
જ્ઞાનં ક્રિયા કરણમાસનજાલમિચ્છા ।
ઐશ્વર્યમાયતનમાવરણાનિ ચ ત્વં
કિં તન્ન યદ્ભવસિ દેવિ શશાંકમૌલેઃ ॥ 25 ॥

ભૂમૌ નિવૃત્તિરુદિતા પયસિ પ્રતિષ્ઠા
વિદ્યાઽનલે મરુતિ શાંતિરતીવકાંતિઃ ।
વ્યોમ્નીતિ યાઃ કિલ કલાઃ કલયંતિ વિશ્વં
તાસાં હિ દૂરતરમંબ પદં ત્વદીયમ્ ॥ 26 ॥

યાવત્પદં પદસરોજયુગં ત્વદીયં
નાંગીકરોતિ હૃદયેષુ જગચ્છરણ્યે ।
તાવદ્વિકલ્પજટિલાઃ કુટિલપ્રકારા-
-સ્તર્કગ્રહાઃ સમયિનાં પ્રલયં ન યાંતિ ॥ 27 ॥

નિર્દેવયાનપિતૃયાનવિહારમેકે
કૃત્વા મનઃ કરણમંડલસાર્વભૌમમ્ ।
ધ્યાને નિવેશ્ય તવ કારણપંચકસ્ય
પર્વાણિ પાર્વતિ નયંતિ નિજાસનત્વમ્ ॥ 28 ॥

સ્થૂલાસુ મૂર્તિષુ મહીપ્રમુખાસુ મૂર્તેઃ
કસ્યાશ્ચનાપિ તવ વૈભવમંબ યસ્યાઃ ।
પત્યા ગિરામપિ ન શક્યત એવ વક્તું
સાપિ સ્તુતા કિલ મયેતિ તિતિક્ષિતવ્યમ્ ॥ 29 ॥

કાલાગ્નિકોટિરુચિમંબ ષડધ્વશુદ્ધૌ
આપ્લાવનેષુ ભવતીમમૃતૌઘવૃષ્ટિમ્ ।
શ્યામાં ઘનસ્તનતટાં શકલીકૃતાઘાં
ધ્યાયંત એવ જગતાં ગુરવો ભવંતિ ॥ 30 ॥

વિદ્યાં પરાં કતિચિદંબરમંબ કેચિ-
-દાનંદમેવ કતિચિત્કતિચિચ્ચ માયામ્ ।
ત્વાં વિશ્વમાહુરપરે વયમામનામઃ
સાક્ષાદપારકરુણાં ગુરુમૂર્તિમેવ ॥ 31 ॥

કુવલયદલનીલં બર્બરસ્નિગ્ધકેશં
પૃથુતરકુચભારાક્રાંતકાંતાવલગ્નમ્ ।
કિમિહ બહુભિરુક્તૈસ્ત્વત્સ્વરૂપં પરં નઃ
સકલજનનિ માતઃ સંતતં સન્નિધત્તામ્ ॥ 32 ॥

ઇતિ શ્રીકાળિદાસ વિરચિત પંચસ્તવ્યાં ચતુર્થઃ અંબાસ્તવઃ ।