চাণক্য় নীতি – অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ


অধমা ধনমিচ্ছংতি ধনমানৌ চ মধ্যমাঃ ।
উত্তমা মানমিচ্ছংতি মানো হি মহতাং ধনম্ ॥ 01 ॥

ইক্ষুরাপঃ পয়ো মূলং তাংবূলং ফলমৌষধম্ ।
ভক্ষয়িত্বাপি কর্তব্য়াঃ স্নানদানাদিকাঃ ক্রিয়াঃ ॥ 02 ॥

দীপো ভক্ষযতে ধ্বাংতং কজ্জলং চ প্রসূযতে ।
যদন্নং ভক্ষযতে নিত্য়ং জাযতে তাদৃশী প্রজা ॥ 03 ॥

বিত্তং দেহি গুণান্বিতেষু মতিমন্নান্যত্র দেহি ক্বচিত্
প্রাপ্তং বারিনিধের্জলং ঘনমুখে মাধুর্যয়ুক্তং সদা ।
জীবান্স্থাবরজংগমাংশ্চ সকলান্সংজীব্য় ভূমংডলং
ভূয়ঃ পশ্য় তদেব কোটিগুণিতং গচ্ছংতমংভোনিধিম্ ॥ 04 ॥

চাংডালানাং সহস্রৈশ্চ সূরিভিস্তত্ত্বদর্শিভিঃ ।
একো হি যবনঃ প্রোক্তো ন নীচো যবনাত্পরঃ ॥ 05 ॥

তৈলাভ্য়ংগে চিতাধূমে মৈথুনে ক্ষৌরকর্মণি ।
তাবদ্ভবতি চাংডালো যাবত্স্নানং ন চাচরেত্ ॥ 06 ॥

অজীর্ণে ভেষজং বারি জীর্ণে বারি বলপ্রদম্ ।
ভোজনে চামৃতং বারি ভোজনাংতে বিষাপহম্ ॥ 07 ॥

হতং জ্ঞানং ক্রিয়াহীনং হতশ্চাজ্ঞানতো নরঃ ।
হতং নির্ণাযকং সৈন্য়ং স্ত্রিয়ো নষ্টা হ্যভর্তৃকাঃ ॥ 08 ॥

বৃদ্ধকালে মৃতা ভার্য়া বংধুহস্তগতং ধনম্ ।
ভোজনং চ পরাধীনং তিস্রঃ পুংসাং বিডংবনাঃ ॥ 09 ॥

নাগ্নিহোত্রং বিনা বেদা ন চ দানং বিনা ক্রিয়া ।
ন ভাবেন বিনা সিদ্ধিস্তস্মাদ্ভাবো হি কারণম্ ॥ 10 ॥

ন দেবো বিদ্যতে কাষ্ঠে ন পাষাণে ন মৃণ্ময়ে ।
ন ভাবেন বিনা সিদ্ধিস্তস্মাদ্ভাবো হি কারণম্ ॥ 11 ॥

কাষ্ঠপাষাণধাতূনাং কৃত্বা ভাবেন সেবনম্ ।
শ্রদ্ধয়া চ তথা সিদ্ধিস্তস্য় বিষ্ণুপ্রসাদতঃ ॥ 12 ॥

ন দেবো বিদ্যতে কাষ্ঠে ন পাষাণে ন মৃন্ময়ে ।
ভাবে হি বিদ্যতে দেবস্তস্মাদ্ভাবো হি কারণম্ ॥ 13 ॥

শাংতিতুল্য়ং তপো নাস্তি ন সংতোষাত্পরং সুখম্ ।
অপত্য়ং চ কলত্রং চ সতাং সংগতিরেব চ ॥ 14 ॥

গুণো ভূষযতে রূপং শীলং ভূষযতে কুলম্ ।
প্রাসাদশিখরস্থোঽপি কাকঃ কিং গরুডাযতে ॥ 15 ॥

নির্গুণস্য় হতং রূপং দুঃশীলস্য় হতং কুলম্ ।
অসিদ্ধস্য় হতা বিদ্য়া হ্যভোগেন হতং ধনম্ ॥ 16 ॥

শুদ্ধং ভূমিগতং তোয়ং শুদ্ধা নারী পতিব্রতা ।
শুচিঃ ক্ষেমকরো রাজা সংতোষো ব্রাহ্মণঃ শুচিঃ ॥ 17 ॥

অসংতুষ্টা দ্বিজা নষ্টাঃ সংতুষ্টাশ্চ মহীভৃতঃ ।
সলজ্জা গণিকা নষ্টা নির্লজ্জাশ্চ কুলাংগনা ॥ 18 ॥

কিং কুলেন বিশালেন বিদ্য়াহীনেন দেহিনাম্ ।
দুষ্কুলং চাপি বিদুষো দেবৈরপি স পূজ্যতে ॥ 19 ॥

বিদ্বান্প্রশস্যতে লোকে বিদ্বান্ সর্বত্র পূজ্যতে ।
বিদ্যয়া লভতে সর্বং বিদ্য়া সর্বত্র পূজ্যতে ॥ 20 ॥

মাংসভক্ষ্য়ৈঃ সুরাপানৈর্মুখৈশ্চাক্ষরবর্জিতৈঃ ।
পশুভিঃ পুরুষাকারৈর্ভারাক্রাংতা হি মেদিনী ॥ 21 ॥

অন্নহীনো দহেদ্রাষ্ট্রং মংত্রহীনশ্চ ঋত্বিজঃ ।
যজমানং দানহীনো নাস্তি যজ্ঞসমো রিপুঃ ॥ 22 ॥

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What is চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ?

চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in Bengali. Use the language selector to view another available edition.

Can I read চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook