চাণক্য নীতি – ষোডশোঽধ্যাযঃ


ন ধ্যাতং পদমীশ্বরস্য বিধিবত্সংসারবিচ্ছিত্তযে
স্বর্গদ্বারকপাটপাটনপটুর্ধর্মোঽপি নোপার্জিতঃ ।
নারীপীনপযোধরোরুযুগলা স্বপ্নেঽপি নালিংগিতং
মাতুঃ কেবলমেব যৌবনবনচ্ছেদে কুঠারা বযম্ ॥ 01 ॥

জল্পংতি সার্ধমন্যেন পশ্যংত্যন্যং সবিভ্রমাঃ ।
হৃদযে চিংতযংত্যন্যং ন স্ত্রীণামেকতো রতিঃ ॥ 02 ॥

যো মোহান্মন্যতে মূঢো রক্তেযং মযি কামিনী ।
স তস্যা বশগো ভূত্বা নৃত্যেত্ ক্রীডাশকুংতবত্ ॥ 03 ॥

কোঽর্থান্প্রাপ্য ন গর্বিতো বিষযিণঃ কস্যাপদোঽস্তং গতাঃ
স্ত্রীভিঃ কস্য ন খংডিতং ভুবি মনঃ কো নাম রাজপ্রিযঃ ।
কঃ কালস্য ন গোচরত্বমগমত্ কোঽর্থী গতো গৌরবং
কো বা দুর্জনদুর্গমেষু পতিতঃ ক্ষেমেণ যাতঃ পথি ॥ 04 ॥

ন নির্মিতো ন চৈব ন দৃষ্টপূর্বো
ন শ্রূযতে হেমমযঃ কুরংগঃ ।
তথাঽপি তৃষ্ণা রঘুনংদনস্য
বিনাশকালে বিপরীতবুদ্ধিঃ ॥ 05 ॥

গুণৈরুত্তমতাং যাতি নোচ্চৈরাসনসংস্থিতাঃ ।
প্রাসাদশিখরস্থোঽপি কাকঃ কিং গরুডাযতে ॥ 06 ॥

গুণাঃ সর্বত্র পূজ্যংতে ন মহত্যোঽপি সংপদঃ ।
পূর্ণেংদুঃ কিং তথা বংদ্যো নিষ্কলংকো যথা কৃশঃ ॥ 07 ॥

পরৈরুক্তগুণো যস্তু নির্গুণোঽপি গুণী ভবেত্ ।
ইংদ্রোঽপি লঘুতাং যাতি স্বযং প্রখ্যাপিতৈর্গুণৈঃ ॥ 08 ॥

বিবেকিনমনুপ্রাপ্তা গুণা যাংতি মনোজ্ঞতাম্ ।
সুতরাং রত্নমাভাতি চামীকরনিযোজিতম্ ॥ 09 ॥

গুণৈঃ সর্বজ্ঞতুল্যোঽপি সীদত্যেকো নিরাশ্রযঃ ।
অনর্ঘ্যমপি মাণিক্যং হেমাশ্রযমপেক্ষতে ॥ 10 ॥

অতিক্লেশেন যদ্দ্রব্যমতিলোভেন যত্সুখম্ ।
শত্রূণাং প্রণিপাতেন তে হ্যর্থা মা ভবংতু মে ॥ 11 ॥

কিং তযা ক্রিযতে লক্ষ্ম্যা যা বধূরিব কেবলা ।
যা তু বেশ্যেব সামান্যা পথিকৈরপি ভুজ্যতে ॥ 12 ॥

ধনেষু জীবিতব্যেষু স্ত্রীষু চাহারকর্মসু ।
অতৃপ্তাঃ প্রাণিনঃ সর্বে যাতা যাস্যংতি যাংতি চ ॥ 13 ॥

ক্ষীযংতে সর্বদানানি যজ্ঞহোমবলিক্রিযাঃ ।
ন ক্ষীযতে পাত্রদানমভযং সর্বদেহিনাম্ ॥ 14 ॥

তৃণং লঘু তৃণাত্তূলং তূলাদপি চ যাচকঃ ।
বাযুনা কিং ন নীতোঽসৌ মামযং যাচযিষ্যতি ॥ 15 ॥

বরং প্রাণপরিত্যাগো মানভংগেন জীবনাত্ ।
প্রাণত্যাগে ক্ষণং দুঃখং মানভংগে দিনে দিনে ॥ 16 ॥

প্রিযবাক্যপ্রদানেন সর্বে তুষ্যংতি জংতবঃ ।
তস্মাত্তদেব বক্তব্যং বচনে কা দরিদ্রতা ॥ 17 ॥

সংসারকটুবৃক্ষস্য দ্বে ফলেঽমৃতোপমে ।
সুভাষিতং চ সুস্বাদু সংগতিঃ সজ্জনে জনে ॥ 18 ॥

জন্ম জন্ম যদভ্যস্তং দানমধ্যযনং তপঃ ।
তেনৈবাঽভ্যাসযোগেন দেহী চাভ্যস্যতে পুনঃ ॥ 19 ॥

পুস্তকস্থা তু যা বিদ্যা পরহস্তগতং ধনম্ ।
কার্যকালে সমুত্পন্নে ন সা বিদ্যা ন তদ্ধনম্ ॥ 20 ॥

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

What is চাণক্য নীতি - ষোডশোঽধ্যাযঃ?

চাণক্য নীতি - ষোডশোঽধ্যাযঃ is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in Assamese. Use the language selector to view another available edition.

Can I read চাণক্য নীতি - ষোডশোঽধ্যাযঃ online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download চাণক্য নীতি - ষোডশোঽধ্যাযঃ as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook