চাণক্য নীতি – দশমোঽধ্যাযঃ


ধনহীনো ন হীনশ্চ ধনিকঃ স সুনিশ্চযঃ ।
বিদ্যারত্নেন হীনো যঃ স হীনঃ সর্ববস্তুষু ॥ 01 ॥

দৃষ্টিপূতং ন্যসেত্পাদং বস্ত্রপূতং পিবেজ্জলম্ ।
শাস্ত্রপূতং বদেদ্বাক্যঃ মনঃপূতং সমাচরেত্ ॥ 02 ॥

সুখার্থী চেত্ত্যজেদ্বিদ্যাং বিদ্যার্থী চেত্ত্যজেত্সুখম্ ।
সুখার্থিনঃ কুতো বিদ্যা সুখং বিদ্যার্থিনঃ কুতঃ ॥ 03 ॥

কবযঃ কিং ন পশ্যংতি কিং ন ভক্ষংতি বাযসাঃ ।
মদ্যপাঃ কিং ন জল্পংতি কিং ন কুর্বংতি যোষিতঃ ॥ 04 ॥

রংকং করোতি রাজানং রাজানং রংকমেব চ ।
ধনিনং নির্ধনং চৈব নির্ধনং ধনিনং বিধিঃ ॥ 05 ॥

লুব্ধানাং যাচকঃ শত্রুর্মূর্খানাং বোধকো রিপুঃ ।
জারস্ত্রীণাং পতিঃ শত্রুশ্চৌরাণাং চংদ্রমা রিপুঃ ॥ 06 ॥

যেষাং ন বিদ্যা ন তপো ন দানং
জ্ঞানং ন শীলাং ন গুণো ন ধর্মঃ ।
তে মর্ত্যলোকে ভুবি ভারভূতা
মনুষ্যরূপেণ মৃগাশ্চরংতি ॥ 07 ॥

অংতঃসারবিহীনানামুপদেশো ন জাযতে ।
মলযাচলসংসর্গান্ন বেণুশ্চংদনাযতে ॥ 08 ॥

যস্য নাস্তি স্বযং প্রজ্ঞা শাস্ত্রং তস্য করোতি কিম্ ।
লোচনাভ্যাং বিহীনস্য দর্পণঃ কিং করিষ্যতি ॥ 09 ॥

দুর্জনং সজ্জনং কর্তুমুপাযো নহি ভূতলে ।
অপানং শাতধা ধৌতং ন শ্রেষ্ঠমিংদ্রিযং ভবেত্ ॥ 10 ॥

আপ্তদ্বেষাদ্ভবেন্মৃত্যুঃ পরদ্বেষাদ্ধনক্ষযঃ ।
রাজদ্বেষাদ্ভবেন্নাশো ব্রহ্মদ্বেষাত্কুলক্ষযঃ ॥ 11 ॥

বরং বনং ব্যাঘ্রগজেংদ্রসেবিতং
দ্রুমালযং পত্রফলাংবুসেবনম্ ।
তৃণেষু শয্যা শতজীর্ণবল্কলং
ন বংধুমধ্যে ধনহীনজীবনম্ ॥ 12 ॥

বিপ্রো বৃক্ষস্তস্য মূলং চ সংধ্যা
বেদঃ শাখা ধর্মকর্মাণি পত্রম্ ।
তস্মান্মূলং যত্নতো রক্ষণীযং
ছিন্নে মূলে নৈব শাখা ন পত্রম্ ॥ 13 ॥

মাতা চ কমলা দেবী পিতা দেবো জনার্দনঃ ।
বাংধবা বিষ্ণুভক্তাশ্চ স্বদেশো ভুবনত্রযম্ ॥ 14 ॥

একবৃক্ষসমারূঢা নানাবর্ণা বিহংগমাঃ ।
প্রভাতে দিক্ষু দশসু যাংতি কা তত্র বেদনা ॥ 15 ॥

বুদ্ধির্যস্য বলং তস্য নির্বুদ্ধেশ্চ কুতো বলম্ ।
বনে সিংহো যদোন্মত্তঃ মশকেন নিপাতিতঃ ॥ 16 ॥

কা চিংতা মম জীবনে যদি হরির্বিশ্বংভরো গীযতে
নো চেদর্ভকজীবনায জননীস্তন্যং কথং নির্মমে ।
ইত্যালোচ্য মুহুর্মুহুর্যদুপতে লক্ষ্মীপতে কেবলং
ত্বত্পাদাংবুজসেবনেন সততং কালো মযা নীযতে ॥ 17 ॥

গীর্বাণবাণীষু বিশিষ্টবুদ্ধি-
স্তথাপি ভাষাংতরলোলুপোঽহম্ ।
যথা সুধাযামমরেষু সত্যাং
স্বর্গাংগনানামধরাসবে রুচিঃ ॥ 18 ॥

অন্নাদ্দশগুণং পিষ্টং পিষ্টাদ্দশগুণং পযঃ ।
পযসোঽষ্টগুণং মাংসাং মাংসাদ্দশগুণং ঘৃতম্ ॥ 19 ॥

শোকেন রোগা বর্ধংতে পযসা বর্ধতে তনুঃ ।
ঘৃতেন বর্ধতে বীর্যং মাংসান্মাংসং প্রবর্ধতে ॥ 20 ॥

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

What is চাণক্য নীতি - দশমোঽধ্যাযঃ?

চাণক্য নীতি - দশমোঽধ্যাযঃ is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in Assamese. Use the language selector to view another available edition.

Can I read চাণক্য নীতি - দশমোঽধ্যাযঃ online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download চাণক্য নীতি - দশমোঽধ্যাযঃ as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook